Półmaski ochronne przeciwypłowe - maski ochronne bhp | sklep internetowy OptimumBHP

Półmaska przeciwpyłowa — półmaski ochronne jednorazowe i wielorazowe

Półmaski ochronne są istotnym środkiem ochrony indywidualnej, chroniącym drogi oddechowe przed dostaniem się do nich niebezpiecznych oparów, substancji czy pyłów, które mogą być przyczyną chorób układu oddechowego. Nasz sklep bhp oferuje szeroki wybór półmasek przeciwpyłowych znanych producentów. Popularnym producentem jest 3M — polecamy między innymi półmaski tej marki, zapewniające ochronę przed pyłami mającymi negatywny wpływ na zdrowie. Filtry przeciwpyłowe mają szerokie zastosowanie: z powodzeniem mogą być stosowane w stolarniach, podczas szlifowania ścian, ale także w lakierniach. W zależności od tego, czy wybierzemy półmaskę jednorazową z zaworkiem czy bez, czy też postawimy na półmaskę wielorazową, do której należy dobrać odpowiednie filtry i pochłaniacze, wyrób może być stosowany w różnych warunkach.

Warto zadbać o drogi oddechowe, ponieważ negatywne skutki niestosowania półmasek bywają odczuwalne po długim czasie. Najbardziej znaną chorobą układu oddechowego wynikającą z dostania się zanieczyszczeń do organizmu jest pylica. W ofercie naszego sklepu znajdą Państwo półmaski przeciwpyłowe jednorazowe z zaworkiem oraz półmaski ochronne wielorazowe do pracy z pyłami i oparami, a także maski całotwarzowe, urządzenia filtrujące powietrze oraz aparaty oddechowe.

Ochrona dróg oddechowych — kiedy jest bezwzględnie wymagana?

Ochrona dróg oddechowych powinna być bezwzględnie stosowana w trzech sytuacjach. Pierwsza to stan, w którym zawartość tlenu we wdychanym powietrzu utrzymuje się poniżej 17 procent jego składu. Druga to sytuacja, gdy stężenie groźnych substancji w powietrzu przekracza poziom NDS, czyli najwyższego dopuszczalnego stężenia dla tych substancji. Trzecia to przypadek, gdy temperatura wdychanego powietrza przekracza dopuszczalną normę pozwalającą na wykonywanie obowiązków zawodowych.

Środki ochrony dróg oddechowych to sprzęt odpowiedzialny za ochronę przed substancjami chemicznymi oraz pyłami. Zaliczany jest do najwyższej, III kategorii środków ochrony indywidualnej, ponieważ związany jest z największym ryzykiem utraty zdrowia — wdychanie toksycznych substancji powoduje ich wchłanianie, co jest groźne dla organizmu. Warto przy tym wiedzieć, że klasyfikację tę określa obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/425, które zastąpiło wcześniejszą dyrektywę 89/686/EWG. Przynależność do III kategorii ma praktyczne konsekwencje: wyroby te podlegają badaniu typu przez jednostkę notyfikowaną oraz stałemu nadzorowi nad produkcją, a pracodawca ma obowiązek przeszkolenia pracowników w zakresie ich stosowania.

Sprzęt ochrony dróg oddechowych — podział według normy PN-EN 133

Podział sprzętu określa norma PN-EN 133 dotycząca ochrony układu oddechowego. Dobór opiera się na dwóch głównych grupach zagrożeń, jakie może spotkać układ oddechowy podczas pracy w trudnych warunkach: pierwszą jest niedobór tlenu w powietrzu, poniżej 17 procent jego składu, a drugą obecność szkodliwych substancji, które mogą powodować uszczerbek na zdrowiu — gazów, pyłów, oparów i innych. Zgodnie z tą klasyfikacją dopuszczone są dwie główne metody ochrony: przy niedoborze tlenu dostarcza się go z czystego źródła za pomocą sprzętu izolującego, natomiast przy zanieczyszczeniu powietrza oczyszcza się je, wykorzystując sprzęt oczyszczający.

Sprzęt oczyszczający — filtry, pochłaniacze i filtropochłaniacze

Jako sprzęt oczyszczający uznaje się urządzenia odpowiedzialne za oczyszczanie wdychanego powietrza z pyłów oraz substancji chemicznych. Powietrze poddawane jest oczyszczaniu za pomocą trzech rodzajów elementów. Filtry mają za zadanie zatrzymać cząstki stałe, do których zaliczamy pyły oraz mgły, czyli kropelki cieczy w formie aerozolu. Pochłaniacze umożliwiają zatrzymywanie substancji chemicznych w gazowym stanie skupienia, wykorzystując reakcje chemiczne — pochłaniacz podczas styczności z taką substancją uruchamia proces chemiczny, w wyniku którego szkodliwe substancje zostają przez niego wchłonięte. Filtropochłaniacze łączą w sobie obie te metody.

Powyższe elementy stanowią skuteczny system ochrony dróg oddechowych, jednak nie mogą występować samodzielnie — są uzupełnieniem ochrony twarzy, czyli maski całotwarzowej albo półmaski. Jedynie filtrujące półmaski przeciwpyłowe mogą być stosowane samodzielnie, ponieważ materiał filtracyjny stanowi w nich jednocześnie część twarzową. Środki ochrony dróg oddechowych możemy podzielić względem obszaru twarzy, do jakiego są dostosowane: wyróżniamy tu półmaski jednorazowe i wielorazowe, maski pełnotwarzowe zwane też całotwarzowymi, kaptury i hełmy z nawiewem powietrza oraz kaptury ucieczkowe. Sprzęt oczyszczający może przy tym mieć dodatkowe elementy wymuszające przepływ powietrza — jednostki nawiewowe zasilane akumulatorem.

Warto wyjaśnić, dlaczego rozwiązania z wymuszonym przepływem powietrza są istotne, bo bywają traktowane jako luksus, a rozwiązują konkretne problemy. Przy sprzęcie bez nawiewu pracownik zasysa powietrze przez filtr własnymi mięśniami oddechowymi, co przy pracy fizycznej i przy zabrudzonym filtrze prowadzi do wyraźnego wzrostu oporu oddychania i szybszego zmęczenia. Jednostka nawiewowa przetłacza powietrze aktywnie, dzięki czemu opór oddychania nie rośnie, a w części twarzowej powstaje lekkie nadciśnienie — to drugi, ważniejszy atut: nadciśnienie ogranicza zasysanie zanieczyszczeń przez nieszczelności przylegania. Właśnie dlatego rozwiązania z nawiewem zaleca się osobom z zarostem, u których uzyskanie szczelności półmaski jest niemożliwe.

Sprzęt izolujący i ucieczkowy jako ochrona dróg oddechowych

Do kategorii sprzętu izolującego zaliczamy produkty gwarantujące dopływ świeżego powietrza z niezależnego źródła, co pozwala zabezpieczyć się przed wdychaniem szkodliwego powietrza obecnego w danym miejscu pracy. Sprzęt izolujący stosuje się w czterech sytuacjach: gdy poziom tlenu w powietrzu wynosi poniżej 17 procent; gdy nie posiadamy dokładnych danych na temat stężenia szkodliwych substancji albo jest ono bardzo duże; gdy groźna substancja w postaci gazu nie emituje zapachu; oraz gdy filtracja okazuje się nieskuteczna wobec panujących zanieczyszczeń. Sprzęt izolujący dzielimy na autonomiczny — aparaty butlowe lub regeneracyjne — oraz stacjonarny, czyli wężowe aparaty sprężonego powietrza; pełną ofertę prowadzimy w kategorii aparaty oddechowe.

Osobną grupę stanowi sprzęt ucieczkowy, przeznaczony do stosowania w trakcie ewakuacji z zagrożonej strefy. Jak wskazuje nazwa, służy do ucieczki z obszaru skażonego i stanowiącego zagrożenie — nie jest to zestaw wykorzystywany do pracy, lecz ochrona w nagłych przypadkach, kiedy konieczne jest sprawne opuszczenie skażonego środowiska. Warto o tym rozróżnieniu pamiętać przy zaopatrzeniu, bo sprzęt ucieczkowy ma ograniczony czas działania, liczony zwykle w minutach, i jest zaprojektowany pod kątem szybkości założenia, a nie komfortu dłuższego użytkowania. Nie zastępuje więc sprzętu roboczego, a jego obecność w strefie zagrożenia bywa wymagana niezależnie od stosowanych na co dzień środków ochrony.

Klasyfikacja filtrów i pochłaniaczy w maskach i półmaskach ochronnych

Poniżej zaprezentowano symbole literowe i kolory stosowane do oznaczania filtrów i pochłaniaczy zależnie od przeznaczenia. Oznaczenia te są ujednolicone, dzięki czemu kolor obudowy pochłaniacza wskazuje rodzaj substancji, przed którą chroni — to rozwiązanie praktyczne, pozwalające rozpoznać właściwy wkład bez odczytywania opisu.

Produkty odpowiedzialne za pochłanianie gazów podzielone są na trzy klasy ochronne według pojemności sorpcyjnej. Klasa 1 obejmuje pochłaniacze o niskiej pojemności, wykorzystywane do ochrony przed gazami bądź parami o stężeniu objętościowym w powietrzu nie większym niż 1000 ppm, czyli 0,1 procent. Klasa 2 to pochłaniacze o średniej pojemności sorpcyjnej, stosowane przy stężeniu nie większym niż 5000 ppm, czyli 0,5 procent. Klasa 3 obejmuje pochłaniacze o wysokiej pojemności sorpcyjnej, przeznaczone do ochrony przed parami lub gazami o stężeniu objętościowym do 10 000 ppm, czyli maksymalnie 1 procent.

W celu zmierzenia skuteczności filtracji wykorzystuje się standardowe aerozole — mgłę oleju parafinowego oraz chlorek sodu. Produkty filtrujące podzielone są pod kątem skuteczności filtrowania na trzy klasy ochronne. Klasa P1 zapewnia skuteczność filtracji na poziomie 80 procent i stosowana jest do ochrony przed cząstkami stałymi o niskiej toksyczności, przy NDS nie mniejszym niż 2 mg/m³. Klasa P2 zapewnia skuteczność 94 procent i wykorzystywana jest do ochrony przed stałymi i ciekłymi cząstkami o niskiej lub średniej toksyczności, przy NDS nie mniejszym niż 0,05 mg/m³. Klasa P3 zapewnia skuteczność 99,95 procent i przeznaczona jest do ochrony przed cząstkami o wysokiej toksyczności, przy NDS poniżej 0,05 mg/m³.

W ofercie znajdują się filtry i pochłaniacze różnych producentów: filtr MSA FI-P3R, filtry przeciwpyłowe 3M FI-5000 P1, filtry Secair SEC-FIL-P3R Secura oraz filtr BLS 213 ABE1. Wśród pochłaniaczy dostępne są pochłaniacz 3M PO-ABEK1, pochłaniacz 3M PO-A2, pochłaniacz MSA PO-A2B2E2K2 oraz pochłaniacz 3021 A1 Secura, a wykonaniem łączonym jest filtropochłaniacz SEC-FIL-ABEK1P2R Secura.

Filtrujące półmaski przeciwpyłowe — klasy FFP1, FFP2 i FFP3

Filtrujące półmaski dzieli się pod względem skuteczności filtrowania na trzy klasy ochronne. Klasa FFP1 zapewnia skuteczność filtracji na poziomie 80 procent i wykorzystywana jest do ochrony przed stałymi i ciekłymi cząstkami o niskiej toksyczności, przy NDS nie mniejszym niż 2 mg/m³, jeżeli maksymalne stężenie wynosi najwyżej czterokrotność NDS. Klasa FFP2 zapewnia skuteczność 94 procent i przeznaczona jest do ochrony przed cząstkami o niskiej bądź średniej toksyczności, przy NDS nie mniejszym niż 0,05 mg/m³, jeżeli maksymalne stężenie wynosi najwyżej dziesięciokrotność NDS. Klasa FFP3 zapewnia skuteczność 99 procent i przeznaczona jest do ochrony przed cząstkami o wysokiej toksyczności, przy NDS poniżej 0,05 mg/m³, jeżeli maksymalne stężenie wynosi najwyżej dwudziestokrotność NDS.

Na półmaskach filtracyjnych znajdują się dodatkowe oznaczenia literowe. Litera C oznacza spełnienie dodatkowego wymogu pyłochłonności sprawdzanego pyłem węglowym, a litera D — pyłem dolomitowym. Oznaczenie S wskazuje półmaski wykorzystywane wyłącznie do filtracji cząstek stałych, takich jak pył czy dym, natomiast SL — półmaski przeznaczone do filtracji zarówno cząstek stałych, jak i ciekłych, na przykład mgły. Filtrujące półmaski przeciwpyłowe nie posiadają jednolitego kodu kolorów. Poza właściwościami filtrującymi wiele z nich pochłania także substancje chemiczne, jednak wyłącznie w stężeniach poniżej NDS — stosowane są wtedy głównie do neutralizacji nieprzyjemnych zapachów.

Dwa dalsze oznaczenia warto znać, bo decydują o dopuszczalnym czasie użytkowania. Symbol NR, czyli „not reusable", wskazuje półmaskę przeznaczoną do stosowania wyłącznie w ciągu jednej zmiany roboczej — po jej zakończeniu wyrób podlega wymianie, niezależnie od tego, czy wygląda na sprawny. Symbol R oznacza wyrób dopuszczony do użycia przez więcej niż jedną zmianę, pod warunkiem przeprowadzenia czyszczenia i dezynfekcji zgodnie z instrukcją producenta. W praktyce zdecydowana większość dostępnych półmasek filtrujących należy do grupy NR, dlatego przy planowaniu zaopatrzenia liczy się je jako jedną sztukę na pracownika na zmianę, a nie jako wyrób wielokrotnego użytku.

Konieczne jest przy tym jedno praktyczne doprecyzowanie dotyczące zaworka wydechowego. Nie zwiększa on skuteczności filtracji ani nie podnosi klasy ochronnej — jego zadaniem jest odprowadzenie wydychanego powietrza na zewnątrz, co obniża temperaturę i wilgotność wewnątrz półmaski oraz ogranicza parowanie okularów. Zaworek ma więc znaczenie przy pracy długotrwałej, intensywnej i w wysokiej temperaturze, gdzie decyduje o tym, czy pracownik wytrzyma w półmasce całą zmianę. Warto natomiast pamiętać, że wyrób z zaworkiem nie chroni otoczenia przed wydychanym powietrzem, co ma znaczenie w pomieszczeniach czystych i w przemyśle spożywczym.

W ofercie znajdują się półmaski marki Reis: półmaska filtrująca MAS-C FFP2 Reis, MAS-C FFP2V Reis z zaworkiem, MAS-C FFP3 Reis, MAS-C FFP3V Reis z zaworkiem, MAS-F FFP2V Reis oraz MAS-F FFP2 Reis w opakowaniu dwudziestu sztuk. Marka 3M oferuje półmaskę 3M 8812 P1 z zaworkiem, 3M 9312 P1 oraz półmaskę 3M Aura 9310.

Wśród wyrobów pozostałych producentów dostępne są półmaska przeciwpyłowa M1300V FFP3 Delta Plus z zaworkiem, półmaska Silv-Air C 2210 Uvex, półmaska Silv-Air C 2220 Uvex, półmaska Force8 Typhoon JSP z zaworkiem, profilowana półmaska AP-1085 Ardon oraz wyroby CXS Canis: profilowana półmaska Spiro P1 CXS Canis, składana półmaska Spiro P1 CXS Canis z zaworkiem, składana półmaska Spiro P2 CXS Canis oraz półmaska Spiro P2 CXS Canis z aktywnym węglem.

Szeroką grupę stanowią wykonania w klasach FFP1, FFP2 i FFP3 z oznaczeniem NR D: półmaska FS-16-V FFP1 NR D, dostępna także w wersji FS-16-V FFP1 Procera, półmaska FFS-613V FFP1 NR D, FS-20-V FFP2 NR D, FS-21V FFP2 NR D, FS-74-V FFP2 NR D, FS-930V FFP3 NR D oraz FS-O-30-V FFP3 NR D. Ofertę uzupełniają maseczki higieniczne z polipropylenu: maseczki MAS Reis, maseczka MAS-HIGW Reis, maseczka MAS-Loop Reis, maska medyczna MAS-MED Reis, maseczka KN95 Reis, maseczka KN95V Reis z zaworkiem, półmaska KN95 typu P2 oraz maseczka jednorazowa higieniczna.

Maseczki higieniczne warto przy tym odróżnić od półmasek filtrujących, bo bywają mylone, a różnica jest zasadnicza. Maseczka higieniczna i medyczna nie jest środkiem ochrony indywidualnej — jej zadaniem jest ograniczenie rozprzestrzeniania kropelek wydychanych przez użytkownika, czyli ochrona otoczenia, a nie ochrona dróg oddechowych osoby ją noszącej. Nie ma zadeklarowanej klasy filtracji według normy EN 149, nie przylega szczelnie do twarzy i nie chroni przed pyłami przemysłowymi. Na stanowiskach, gdzie stężenie substancji przekracza NDS, maseczka higieniczna nie spełnia więc wymagań — potrzebna jest półmaska w klasie FFP dobranej do rodzaju i stężenia zanieczyszczenia.

Półmaski wielorazowe i maski całotwarzowe

Wśród wyrobów wielorazowych, do których dobiera się wymienne filtry i pochłaniacze, dostępne są półmaska ochronna 3M 6000, półmaska ochronna MSA Advantage 200 oraz zestaw Secura 3000 ADR. Ochronę całej twarzy zapewniają maska pełnotwarzowa Optifit Honeywell oraz maska ochronna S3 Basic Plus MSA; pełną ofertę prowadzimy w kategorii maski całotwarzowe.

Wybór między półmaską a maską pełnotwarzową nie sprowadza się do poziomu ochrony dróg oddechowych, bo obie mogą pracować z tymi samymi filtrami. Maska pełnotwarzowa ma dwie przewagi. Pierwsza to jednoczesna ochrona oczu i twarzy, istotna przy substancjach drażniących albo wchłanianych przez spojówki — przy takich zagrożeniach półmaska wymagałaby dodatkowo gogli, których oprawa mogłaby naruszyć jej szczelność. Druga to wyższy wskaźnik ochrony: większa powierzchnia przylegania i lepsze rozłożenie nacisku pozwalają uzyskać szczelność trudną do osiągnięcia w półmasce. Ograniczeniem jest masa, ograniczenie pola widzenia oraz to, że wizjer paruje przy pracy intensywnej. Do prac, gdzie zagrożone są wyłącznie drogi oddechowe, półmaska jest więc rozwiązaniem praktyczniejszym.

Podstawowe pojęcia — NDS, NDSP, NDSCh i wskaźnik ochrony

NDS, czyli najwyższe dopuszczalne stężenie, to średnia ważona wartość stężenia, którego oddziaływanie na pracownika przez osiem godzin dziennie, przy przeciętnym tygodniowym wymiarze pracy określonym w Kodeksie pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno doprowadzić do negatywnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego potomstwa. NDSP, czyli najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe, to wartość, która z uwagi na życie lub zdrowie pracownika nie może być w żadnym momencie przekroczona. NDSCh, czyli najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe, to średnia wartość stężenia, która nie powinna powodować negatywnych zmian, jeżeli występuje krócej niż przez piętnaście minut, maksymalnie dwa razy w ciągu zmiany i w odstępie czasu nie mniejszym niż godzina. Aktualnie obowiązujące wartości publikowane są w rozporządzeniach właściwego ministra dotyczących dopuszczalnych stężeń oraz natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Wskaźnik ochrony informuje o tym, ile razy zmniejszy się zanieczyszczenie powietrza po przejściu przez sprzęt oczyszczający — jest związany z przedostawaniem się zanieczyszczeń do wnętrza części twarzowej i może być spodziewany albo nominalny. APF, spodziewany wskaźnik ochrony, to poziom ochrony układu oddechowego w określonym środowisku pracy, który może zostać osiągnięty przez odpowiednio wyszkolonych oraz kontrolowanych pracowników. Poziom ochrony w rzeczywistym miejscu pracy niejednokrotnie bywa o wiele niższy niż uzyskany w symulacjach laboratoryjnych, dlatego przy wyborze sprzętu oczyszczającego konieczne jest kierowanie się wartościami APF. NPF, nominalny wskaźnik ochrony, to teoretyczny poziom ochrony gwarantowany przez sprzęt, wyznaczony na podstawie pomiarów w warunkach laboratoryjnych.

Dobór środków ochrony układu oddechowego — jak wybrać właściwy sprzęt?

Podczas doboru optymalnej ochrony konieczne jest uwzględnienie kilku czynników. Pierwszym jest ilość tlenu we wdychanym powietrzu — jeśli jego zawartość utrzymuje się poniżej 17 procent albo istnieje ryzyko przekroczenia tej granicy, konieczne jest zastosowanie wyłącznie sprzętu izolującego: masek z doprowadzeniem sprężonego powietrza z zewnątrz albo aparatów butlowych. Użytkownik musi mieć przy tym na uwadze, że zawartość tlenu może ulegać dynamicznemu obniżaniu, między innymi w przestrzeniach ograniczonych — kanałach, zbiornikach, studzienkach — lub w momencie, gdy tlen zostanie wyparty przez gaz innego typu.

Drugim czynnikiem jest forma zanieczyszczeń. Przy pyłach bądź aerozolach na bazie wody stosuje się filtry do cząstek stałych oznaczone literą S. Przy gazach i parach stosuje się pochłaniacze. Przy aerozolu z ciekłą fazą rozproszoną konieczne są filtry do cząstek stałych i cieczy, oznaczone SL. Przy połączeniu aerozoli, gazów i par stosuje się filtropochłaniacze. Trzecim czynnikiem jest rodzaj niebezpiecznej substancji — na początku niezbędne jest jej zidentyfikowanie, a w przypadku gdy rodzaj zanieczyszczeń nie jest znany, nie można zastosować sprzętu oczyszczającego i zaleca się sprzęt izolujący.

Czwartym czynnikiem jest stężenie niebezpiecznej substancji: na danym stanowisku niezbędne jest dokonanie pomiaru średniej ważonej stężenia w trakcie ośmiogodzinnego czasu pracy, a wyniki należy zestawić z NDS dla konkretnej substancji. Gdy wynik pomiaru będzie niższy niż NDS, nie ma konieczności stosowania ochrony dróg oddechowych; jeżeli natomiast przekracza NDS, niezbędne jest dobranie odpowiedniej ochrony. Piątym czynnikiem jest to, czy substancja ma woń bądź smak — gdy jest pozbawiona zapachu, zalecane jest stosowanie sprzętu izolującego, ponieważ przy sprzęcie oczyszczającym użytkownik nie będzie w stanie zweryfikować, czy doszło do przebicia pochłaniacza.

Dobór filtra i pochłaniacza — jak obliczyć wskaźnik ochrony?

Na początku niezbędne jest obliczenie minimalnej wartości wskaźnika ochrony poprzez podzielenie stężenia substancji przez odpowiadający jej NDS. Po obliczeniu tej wartości konieczne jest dokonanie wyboru klasy i rodzaju sprzętu w taki sposób, aby posiadał on wyższy poziom wskaźnika ochrony APF. Dla przykładu: wykryto substancję zanieczyszczającą w formie pyłu, a zmierzone metodą średniej ważonej stężenie wynosi 4,8 mg/m³, przy NDS dla tej substancji równym 0,6 mg/m³. Minimalny wskaźnik ochrony wynosi więc 4,8 podzielone przez 0,6, czyli 8 — dobieramy zatem sprzęt, dla którego APF jest większe niż 8, a więc sprzęt o parametrach odpowiadających ośmiokrotności NDS.

Przy pochłaniaczach postępowanie jest analogiczne, z jednym dodatkowym krokiem. Po zidentyfikowaniu typu substancji szkodliwej konieczne jest dobranie typu pochłaniacza odpowiedniego dla tej substancji, a następnie jego klasy ochrony. Za każdym razem użytkownik musi mieć pewność, że konkretny pochłaniacz został przetestowany przez producenta oraz dopuszczony do pracy z daną substancją. Następnie obliczamy minimalną wartość wskaźnika ochrony, dzieląc stężenie substancji przez jej NDS, i dobieramy sprzęt o wyższym poziomie APF. Dla przykładu: substancją zanieczyszczającą jest aceton, a obliczone stężenie wynosi 3000 mg/m³, przy NDS równym 200 mg/m³ — minimalny wskaźnik ochrony to 3000 podzielone przez 200, czyli 15. Konieczne jest dobranie sprzętu, dla którego APF jest większe niż 15.

Pozostałe czynniki wpływające na dobór sprzętu ochrony dróg oddechowych

Intensywność pracy — im większy stopień wysiłku, tym większa ilość powietrza wdychanego przez pracownika, co może doprowadzić do wzrostu oporów oddychania. Konieczne jest wtedy wykorzystywanie filtrów o dużej pyłochłonności, zapobiegających szybkiemu wzrostowi oporów w miarę zanieczyszczania się filtra, a w wielu przypadkach stosuje się również systemy z nawiewem powietrza. Temperatura otoczenia oraz wilgotność — przy podwyższonej temperaturze poziom wysiłku pracownika jest wyższy, zwłaszcza przy dużej wilgotności; stosuje się wtedy te same rozwiązania co przy wyższej intensywności pracy. Warto mieć na uwadze, że wyższa temperatura wraz z wyższą wilgotnością może skrócić czas działania pochłaniacza.

Czas pracy — możliwy czas użytkowania sprzętu bywa ograniczony jego cechami: aparat oddechowy butlowy ma ograniczenie w postaci limitu powietrza w butlach, a podwyższona koncentracja niebezpiecznej substancji skraca czas użytkowania pochłaniacza. Gdy czas pracy jest wyraźnie dłuższy niż standardowo, warto zastosować system z nawiewem powietrza. Widoczność — każdy typ ochrony dróg oddechowych zmniejsza pole i kąt widzenia, co dotyczy przede wszystkim masek pełnotwarzowych; powinny być one wyposażone w wizjer o szerokim polu widzenia. Komunikacja — części twarzowe zniekształcają głos, jednak porozumiewanie się jest możliwe, przede wszystkim w miejscu o niskim natężeniu hałasu i przy niewielkich odległościach; wiele urządzeń ma wbudowaną membranę ułatwiającą rozmowę.

Mobilność — sprzęt ochrony dróg oddechowych może ograniczać swobodę poruszania się, zwłaszcza na ciasnym obszarze czy przy systemach z wężowym dostarczaniem sprężonego powietrza, gdzie pracownik musi ciągnąć za sobą wąż. Szczelność części twarzowej — kształty oraz rozmiary twarzy i zarostu użytkowników różnią się między sobą, a półmaski i maski dostępne są w różnych rozmiarach, dlatego konieczne jest sprawdzenie przylegania przed rozpoczęciem użytkowania. Przy maskach i półmaskach należy zatkać dłonią wloty powietrza, a następnie wykonać wdech, obserwując, czy nie dochodzi do przecieków w miejscach styku z twarzą. Osobom o bujnym zaroście zaleca się systemy z nawiewem powietrza wytwarzające nadciśnienie w okolicy twarzy.

Współpraca z innymi środkami ochrony — konieczne jest uwzględnienie ich wpływu na szczelność części twarzowej, zwłaszcza w przypadku okularów. Gdy okulary ochronne zmniejszają szczelność maski pełnotwarzowej, lepszym rozwiązaniem jest półmaska. Kiedy użytkownik stosuje maskę pełnotwarzową i jednocześnie ochronę słuchu, lepiej wykorzystać wkładki przeciwhałasowe jako alternatywę dla nauszników ochronnych, których poduszki uszczelniające kolidowałyby z krawędzią maski.

Zasady właściwego użytkowania środków ochrony układu oddechowego

Przed rozpoczęciem stosowania sprzętu konieczne jest zapoznanie się z instrukcją użytkowania oraz zweryfikowanie, czy nie została przekroczona data ważności wskazana przez producenta. Po jej przekroczeniu nie ma gwarancji zachowania parametrów ochronnych zadeklarowanych dla danej klasy produktu — przy filtrach oraz pochłaniaczach jest to element szczególnie istotny. Niezbędne jest też upewnienie się, czy opakowania nie zostały naruszone i czy sprzęt był właściwie przechowywany. Przed rozpoczęciem użytkowania pracownicy muszą przejść specjalistyczne szkolenie prowadzone przez uprawnione osoby, w trakcie którego zapoznają się z zasadami prawidłowego użytkowania oraz postępowania w sytuacjach wyjątkowych.

Zgodnie z zaleceniami dotyczącymi doboru oraz użytkowania sprzętu ochrony układu oddechowego użytkownicy powinni przechodzić specjalistyczne badania lekarskie w następujących odstępach: co trzy lata dla pracowników do trzydziestego piątego roku życia, co dwa lata dla pracowników w wieku od trzydziestu pięciu do czterdziestu pięciu lat oraz co roku dla pracowników powyżej czterdziestego piątego roku życia. Dodatkowo konieczne jest prowadzenie regularnych kontroli stanu technicznego, czyli przeglądów okresowych, weryfikacja dopasowania przez użytkowników oraz sposobu przechowywania sprzętu. Podczas wdrażania systemu kontroli pracodawca powinien przygotować karty kontrolne dla każdego użytkownika sprzętu, pozwalające na szybkie sprawdzenie sposobu jego eksploatacji — dokumentacja ta ma szczególne znaczenie w strefach o podwyższonym zagrożeniu.

Czas skutecznego działania pochłaniaczy i filtrów

Czas skutecznego działania pochłaniacza zależy od sześciu czynników: jego typu, wilgotności oraz temperatury otaczającego powietrza, pojemności sorpcyjnej, poziomu uciążliwości pracy, a także rodzaju i stężenia pary lub gazów obecnych w powietrzu. Stosowanie pochłaniaczy wiąże się z trudnością w określeniu momentu, kiedy konieczna jest wymiana spowodowana nasyceniem sorbentu — dalsze użytkowanie doprowadzi do sytuacji, w której pracownicy zaczną oddychać zanieczyszczonym powietrzem.

Najczęściej wykorzystywaną metodą określenia stopnia zużycia pochłaniaczy jest wykorzystanie ostrzegawczych cech substancji chemicznych, takich jak smak, zapach czy drażnienie błon śluzowych — w tym momencie dochodzi do „przebicia" pochłaniacza, wyczuwalnego dla zmysłów. Takie postępowanie przynosi dobre rezultaty w przypadku większości substancji, jednak ma słabą stronę: wiele szkodliwych substancji chemicznych jesteśmy w stanie wyczuć węchem dopiero wtedy, gdy ich stężenie staje się niebezpieczne dla organizmu. Przy dobieraniu sprzętu pochłaniającego konieczne jest więc poddanie analizie rodzaju czynników chemicznych występujących w danym środowisku, a następnie oszacowanie czasu skutecznego działania z uwzględnieniem wszystkich czynników wpływających na pojemność sorpcyjną.

W przypadku filtrów sytuacja jest odwrotna i pod tym względem prostsza. Z biegiem eksploatacji dochodzi do ciągłego wzrostu oporów przepływu powietrza, ponieważ zatrzymane cząstki stopniowo zatykają materiał filtracyjny. Moment wymiany można więc określić subiektywnie — wtedy, gdy opór oddychania przekroczy wartość akceptowalną przez użytkownika. Warto przy tym pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, rosnący opór nie oznacza spadku skuteczności filtracji: zatkany filtr chroni nadal, ale utrudnia oddychanie i zwiększa ryzyko zasysania powietrza przez nieszczelności. Po drugie, filtra nie należy oczyszczać przez wytrzepywanie, przedmuchiwanie ani mycie — takie działanie uszkadza strukturę materiału filtracyjnego i nieodwracalnie obniża jego skuteczność.

Ochrona dróg oddechowych w sklepie i hurtowni Optimum BHP

W ofercie naszego sklepu znajdą Państwo szeroki wybór środków ochrony dróg oddechowych: maski i półmaski ochronne w klasach FFP1, FFP2 i FFP3, z zaworkiem wydechowym i bez, w wykonaniach profilowanych i składanych, maski całotwarzowe, filtry i pochłaniacze w różnych klasach, urządzenia filtrujące powietrze oraz aparaty oddechowe. Prowadzimy wyroby producentów takich jak 3M, MSA, Uvex, Delta Plus, Reis, JSP, Honeywell, Ardon, CXS Canis, Secura, BLS i Procera. Prowadzimy sprzedaż detaliczną i hurtową, a przy zamówieniach dla większych zespołów prosimy o kontakt z obsługą sklepu — pomożemy dobrać klasę ochronną do rodzaju i stężenia zanieczyszczenia ustalonego na podstawie pomiarów oraz uzgodnić rozwiązanie zgodne z pozostałymi środkami ochrony stosowanymi na stanowisku.

Ochrona dróg oddechowych — najczęściej zadawane pytania

Czym różnią się klasy FFP1, FFP2 i FFP3?

Skutecznością filtracji i dopuszczalnym stężeniem zanieczyszczenia. FFP1 zapewnia 80 procent skuteczności i stosuje się ją przy stężeniu do czterokrotności NDS, FFP2 — 94 procent i do dziesięciokrotności NDS, a FFP3 — 99 procent i do dwudziestokrotności NDS. Klasę dobiera się na podstawie pomiaru stężenia na stanowisku, nie na podstawie samego rodzaju pyłu.

Co oznacza symbol NR i R na półmasce?

NR oznacza wyrób przeznaczony do stosowania wyłącznie w ciągu jednej zmiany roboczej — po jej zakończeniu podlega wymianie, niezależnie od wyglądu. R oznacza wyrób dopuszczony do użycia przez więcej niż jedną zmianę, pod warunkiem czyszczenia i dezynfekcji zgodnie z instrukcją. Większość dostępnych półmasek należy do grupy NR.

Czy zaworek wydechowy zwiększa ochronę?

Nie — nie podnosi klasy ochronnej ani skuteczności filtracji. Odprowadza wydychane powietrze na zewnątrz, co obniża temperaturę i wilgotność wewnątrz półmaski oraz ogranicza parowanie okularów, więc ma znaczenie przy pracy długotrwałej i w wysokiej temperaturze. Wyrób z zaworkiem nie chroni natomiast otoczenia przed wydychanym powietrzem.

Czy maseczka higieniczna chroni przed pyłem przemysłowym?

Nie. Maseczka higieniczna i medyczna nie jest środkiem ochrony indywidualnej — jej zadaniem jest ograniczenie rozprzestrzeniania kropelek wydychanych przez użytkownika, czyli ochrona otoczenia. Nie ma zadeklarowanej klasy filtracji i nie przylega szczelnie do twarzy. Na stanowiskach, gdzie stężenie przekracza NDS, potrzebna jest półmaska w klasie FFP.

Jak sprawdzić szczelność półmaski przed pracą?

Należy zatkać dłonią wloty powietrza, a następnie wykonać wdech, obserwując, czy nie dochodzi do przecieków w miejscach styku z twarzą. Kontrolę tę przeprowadza się przed każdym użyciem. Osobom o bujnym zaroście, u których uzyskanie szczelności jest niemożliwe, zaleca się systemy z nawiewem powietrza wytwarzające nadciśnienie.

Kiedy filtr, a kiedy pochłaniacz?

Filtr zatrzymuje cząstki stałe i ciekłe — pyły, dymy, mgły. Pochłaniacz zatrzymuje substancje w postaci gazu lub pary, wykorzystując reakcję chemiczną z sorbentem. Przy jednoczesnym występowaniu obu rodzajów zanieczyszczeń stosuje się filtropochłaniacz. Rodzaj zanieczyszczenia trzeba ustalić przed doborem — przy nieznanej substancji stosuje się sprzęt izolujący.

Jak obliczyć wymagany wskaźnik ochrony?

Dzieląc zmierzone stężenie substancji przez odpowiadający jej NDS. Przy stężeniu 4,8 mg/m³ i NDS równym 0,6 mg/m³ minimalny wskaźnik wynosi 8, więc dobieramy sprzęt o wartości APF wyższej niż 8. Kierować należy się wartościami APF, nie NPF, bo poziom ochrony w rzeczywistym miejscu pracy bywa niższy niż w warunkach laboratoryjnych.

Kiedy konieczny jest sprzęt izolujący, a nie oczyszczający?

Gdy zawartość tlenu spada poniżej 17 procent, gdy nie znamy rodzaju albo stężenia zanieczyszczenia, gdy stężenie jest bardzo wysokie, gdy substancja gazowa nie ma zapachu, a także gdy filtracja jest wobec danego zanieczyszczenia nieskuteczna. Sprzęt oczyszczający nie wytwarza tlenu — oczyszcza jedynie powietrze, które już jest w otoczeniu.

Kiedy wymienić pochłaniacz?

Zwykle po wyczuciu smaku, zapachu albo drażnienia błon śluzowych, co oznacza przebicie pochłaniacza. Metoda ta ma jednak słabą stronę: wiele substancji wyczuwamy dopiero przy stężeniu już niebezpiecznym, dlatego przy takich zanieczyszczeniach czas działania szacuje się z góry, uwzględniając stężenie, temperaturę, wilgotność oraz intensywność pracy.

Kiedy wymienić filtr przeciwpyłowy?

Gdy opór oddychania przekroczy wartość akceptowalną dla użytkownika. Rosnący opór nie oznacza spadku skuteczności filtracji — zatkany filtr chroni nadal, ale utrudnia oddychanie i zwiększa ryzyko zasysania powietrza przez nieszczelności. Filtra nie należy oczyszczać przez wytrzepywanie ani przedmuchiwanie, bo uszkadza to materiał filtracyjny.

Półmaska czy maska pełnotwarzowa?

Maska pełnotwarzowa chroni jednocześnie oczy i twarz oraz osiąga wyższy wskaźnik ochrony dzięki większej powierzchni przylegania — wybiera się ją przy substancjach drażniących oczy. Ograniczeniem jest masa, mniejsze pole widzenia i parowanie wizjera, dlatego przy zagrożeniu wyłącznie dróg oddechowych półmaska jest praktyczniejsza.

Co daje sprzęt z wymuszonym przepływem powietrza?

Jednostka nawiewowa przetłacza powietrze aktywnie, więc opór oddychania nie rośnie w miarę zabrudzania filtra, a w części twarzowej powstaje lekkie nadciśnienie ograniczające zasysanie zanieczyszczeń przez nieszczelności. To rozwiązanie zalecane przy pracy intensywnej, w wysokiej temperaturze oraz dla osób z zarostem.