Odzież trudnopalna Portwest PW3 Modaflame i Bizflame Rain Multi-Norm – jak złożyć bezpieczny system warstw na zimę
Kto pracuje przy instalacjach elektrycznych, w strefach zagrożonych wybuchem, na terenie rafinerii albo przy gorących procesach, wie, że zimą sama trudnopalność kurtki nie wystarczy. Pod kurtką pracownik nosi bluzę i koszulkę, a każda z tych warstw w razie łuku elektrycznego lub kontaktu z płomieniem zachowa się inaczej. Jeżeli warstwa zewnętrzna jest trudnopalna, a pod nią znajduje się zwykły polar z poliestru, to w sytuacji awaryjnej materiał może się stopić i przykleić do skóry. Dlatego w tym poradniku nie omawiamy pojedynczych nowości, tylko pokazujemy, jak z produktów Portwest z linii PW3 Modaflame i Bizflame Rain Multi-Norm złożyć spójny komplet od koszulki po kurtkę, dopasowany do konkretnych zagrożeń.
Przegląd wszystkich nowych modeli trudnopalnych i ostrzegawczych tego producenta znajdziesz we wpisie nowości Portwest – zaawansowana odzież robocza trudnopalna i ostrzegawcza. Tutaj skupiamy się na tym, czego katalog nie mówi wprost: jak czytać oznaczenia norm na metce, które warstwy dają ochronę przed łukiem, a które tylko przed płomieniem, i kiedy produkt ostrzegawczy rzeczywiście spełnia wymagania widzialności.
Dlaczego odzież trudnopalna działa tylko jako cały system
Normy dla odzieży trudnopalnej badają pojedyncze wyroby, ale pracownik nosi kilka warstw jednocześnie. Zasada praktyczna jest prosta: każda warstwa, która znajduje się pod odzieżą trudnopalną, także powinna być trudnopalna albo przynajmniej wykonana z materiału, który się nie topi, na przykład z bawełny o odpowiedniej gramaturze. Bielizna i polary z czystego poliestru, popularne w zwykłej odzieży roboczej ocieplanej, w pracy z ryzykiem łuku elektrycznego są błędem. Nawet jeśli płomień nie dotrze do nich bezpośrednio, energia cieplna przechodząca przez warstwę zewnętrzną może je stopić.
Druga zasada dotyczy łuku elektrycznego. Wartości ATPV lub ELIM podane dla kurtki i dla bluzy nie sumują się. Komplet złożony z kilku warstw może zapewniać wyższą ochronę niż każda z nich osobno, ale wartość dla takiego zestawu da się ustalić tylko badaniem całego systemu. Przy ocenie ryzyka należy więc opierać się na parametrach warstwy, która zgodnie z deklaracją producenta zapewnia wymaganą ochronę, a pozostałe warstwy traktować jako zapas, nie jako dodatek do wyliczeń.
Trzecia zasada dotyczy widzialności. Odzież ostrzegawcza według EN ISO 20471 działa tylko wtedy, gdy jest warstwą wierzchnią. Bluza w klasie 1 schowana pod kurtką w klasie 3 nie podnosi widzialności, natomiast kurtka i spodnie ostrzegawcze noszone razem mogą tworzyć zestaw o wyższej klasie niż każdy element z osobna. Pełną ofertę takich wyrobów zebraliśmy w kategorii odzież trudnopalna i antystatyczna.
Czym jest dzianina Modaflame i dlaczego sprawdza się jako warstwa środkowa
Modaflame to dzianina oparta na modakrylu, czyli włóknie, które jest trudnopalne z natury, a nie dzięki impregnacji. W praktyce oznacza to, że właściwości ochronne nie wypłukują się w praniu, o ile odzież jest pielęgnowana zgodnie z instrukcją producenta. Modakryl w kontakcie z płomieniem zwęgla się i gaśnie po usunięciu źródła ognia, a nie topi się i nie kapie. Domieszka bawełny poprawia chłonność i komfort przy skórze, a niewielki udział włókna węglowego odprowadza ładunki elektrostatyczne, co ma znaczenie w strefach ATEX.
Dzianina jest bardziej elastyczna i miękka niż tkanina, dlatego sprawdza się w bluzach i koszulkach noszonych przez całą zmianę. Ma jednak też słabsze strony: jest mniej odporna na przetarcia niż gruba tkanina kurtki, łatwiej się mechaci i nie chroni przed wiatrem ani deszczem. To typowa warstwa środkowa lub bazowa, a nie zamiennik kurtki na zewnątrz.
Bluza trudnopalna ostrzegawcza PW3 Modaflame FR737 Portwest
Bluza robocza trudnopalna PW3 Modaflame FR737 Portwest to model wykonany z dzianiny Modaflame Knit HVO o składzie 45% modakrylu, 25% poliestru, 23% bawełny, 6% aramidu i 1% włókna węglowego, o gramaturze około 300 g/m². Elementy kontrastowe uszyto z dzianiny Modaflame Knit. Bluza jest środkiem ochrony indywidualnej kategorii III, ma właściwości antystatyczne i jest przeznaczona do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Występuje w kolorze pomarańczowo-czarnym.
Pod względem widzialności bluza spełnia EN ISO 20471 w klasie 1, czyli najniższej. To wystarcza jako warstwa wierzchnia w hali lub na terenie zakładu, gdzie nie ma ruchu drogowego, ale przy pracy przy jezdni potrzebna jest odzież w klasie 2 lub 3. W chłodne dni, gdy pracownik zakłada na bluzę kurtkę, jej taśmy przestają działać, więc o widzialności decyduje wtedy kurtka. Szczegółowych kodów EN ISO 11612 i parametrów łuku dla tego modelu nie udało nam się potwierdzić w danych producenta, dlatego przed zakupem do pracy przy instalacjach elektrycznych warto sprawdzić metkę i deklarację zgodności. Inne modele z tej grupy znajdziesz w kategorii bluzy ochronne trudnopalne Portwest.
Bluza trudnopalna Modaflame FR Full Zip FR738 Portwest – warstwa bez taśm odblaskowych
Bluza robocza trudnopalna Modaflame FR Full Zip FR738 Portwest to granatowa bluza na pełny zamek, z dzianiny o składzie 60% modakrylu, 39% bawełny i 1% włókna węglowego, o gramaturze około 300 g/m². W przeciwieństwie do FR737 nie jest odzieżą ostrzegawczą, więc nie powinna być traktowana jako ochrona widzialności. Ma za to dobrze udokumentowane parametry: EN ISO 11612 A1 B1 C1 F1, EN 1149-5 oraz IEC 61482-2 w klasie APC 1 z wartością ATPV 15 cal/cm². Jest środkiem ochrony kategorii III i nadaje się do stref ATEX.
To rozsądny wybór jako warstwa środkowa pod kurtkę trudnopalną albo jako warstwa wierzchnia w pomieszczeniach, gdzie widzialność nie jest wymagana, na przykład w rozdzielniach czy przy pracach serwisowych w zakładzie. Pełny zamek ułatwia regulację temperatury: przy wejściu z mrozu do ogrzewanej hali wystarczy rozpiąć bluzę zamiast ją zdejmować. Granatowy kolor jest mniej podatny na widoczne zabrudzenia niż pomarańczowy, co doceniają ekipy serwisowe.
Koszulki trudnopalne PW3 Modaflame FR734 i FR736 Portwest jako warstwa bazowa
Koszulka polo trudnopalna ostrzegawcza z długim rękawem PW3 Modaflame FR734 Portwest ma najpełniej udokumentowany zestaw norm w tej grupie. Spełnia EN ISO 11612 A1 B1 C1 F2, EN 1149-5 oraz IEC 61482-2 w klasie APC 1 z wartościami ELIM 6 cal/cm² i ATPV 6,4 cal/cm². Pod względem widzialności producent deklaruje EN ISO 20471 klasy 3, a wersja pomarańczowa ma także certyfikat kolejowy RIS-3279-TOM. Gramatura dzianiny to około 220 g/m², czyli wyraźnie mniej niż w bluzach, co ułatwia noszenie jej jako warstwy przy ciele.
Długi rękaw ma tu znaczenie praktyczne. Przy ryzyku łuku i płomienia odsłonięte przedramię jest jednym z najczęściej poparzonych miejsc, dlatego w energetyce i petrochemii koszulki z krótkim rękawem zwykle nie są dopuszczane. Pamiętaj, że wartość ATPV 6,4 cal/cm² to poziom ochrony samej koszulki. Jeśli ocena ryzyka wskazuje wyższą energię łuku, koszulka jest warstwą bazową, a ochronę zapewnia kurtka lub kombinezon o wyższych parametrach.
Koszulka trudnopalna ostrzegawcza PW3 Modaflame FR736 Portwest to t-shirt z długim rękawem z tej samej linii, oferowany między innymi w wersji pomarańczowo-czarnej. Dla tego modelu nie znaleźliśmy w źródłach producenta pełnej listy norm, dlatego nie podajemy klasy widzialności ani parametrów łuku. Przed doborem do konkretnego stanowiska sprawdź etykietę wszytą w koszulkę lub kartę katalogową. Pozostałe koszulki tej marki znajdziesz w kategorii koszule i t-shirty trudnopalne ESD Portwest, a modele ostrzegawcze różnych producentów w kategorii koszulki odblaskowe t-shirt i polo.
Kurtka zimowa Bizflame Rain Multi-Norm FR617 Portwest – warstwa zewnętrzna
Kurtka robocza trudnopalna ostrzegawcza zimowa Bizflame Rain Multi-Norm FR617 Portwest to element, który w tym zestawie odpowiada za najwięcej zagrożeń jednocześnie. Tkanina wierzchnia Bizflame Rain+ HV składa się z 60% poliestru, 21% modakrylu, 18% bawełny i 1% włókna węglowego, ma splot ripstop, powłokę PU i gramaturę 270 g/m². Kurtka jest w pełni podszyta i ocieplona, a kaptur jest schowany w kołnierzu i odpinany.
Według danych producenta kurtka spełnia EN ISO 11612 A1+A2 B1 C1 F1, EN ISO 11611 w klasie 1, EN 1149-5, IEC 61482-2 w klasie APC 2 z wartościami ELIM 32 cal/cm² i ATPV 37 cal/cm², EN 13034 w zakresie ochrony przed lekkim rozpryskiem płynnych chemikaliów, EN ISO 20471 klasy 3, EN 343 w klasie 4:1 oraz EN 342 z izolacyjnością 0,350 m²K/W. Tak szeroki zakres norm ułatwia wyposażenie pracowników, którzy w ciągu jednej zmiany przechodzą między różnymi strefami zagrożeń.
Warto znać też ograniczenie, którego katalogi zwykle nie podkreślają. Klasa 4:1 według EN 343 oznacza najwyższą wodoszczelność, ale najniższą klasę paroprzepuszczalności. Przy intensywnej pracy fizycznej wilgoć z potu będzie się skraplać pod kurtką, dlatego pod spodem lepiej sprawdzają się chłonne dzianiny Modaflame niż kolejne grube warstwy. Przy lżejszej pracy, na przykład przy nadzorze, przełączeniach czy pomiarach, ta cecha jest mniej odczuwalna. Pozostałe modele z tej grupy znajdziesz w kategorii kurtki ochronne trudnopalne Portwest, a kurtki ostrzegawcze bez właściwości trudnopalnych w kategorii kurtki robocze ostrzegawcze.
Spodnie zimowe Bizflame Rain Multi-Norm FR434 Portwest
Spodnie robocze do pasa trudnopalne ostrzegawcze zimowe Bizflame Rain Multi-Norm FR434 Portwest uszyto z tej samej tkaniny wierzchniej co kurtkę FR617. Wewnątrz mają trudnopalną podszewkę bawełnianą o gramaturze około 170 g/m² i trudnopalną ocieplinę około 150 g/m². Na nogawkach znajdują się boczne zamki, które pozwalają założyć i zdjąć spodnie bez zdejmowania butów, a taśmy odblaskowe również są trudnopalne. Spodnie są środkiem ochrony kategorii III, mają właściwości antystatyczne i są przeznaczone do stref ATEX.
Dystrybutorzy podają dla spodni normy EN ISO 11612 A1+A2 B1 C1 F1, EN ISO 11611 klasy 1, IEC 61482-2 APC 2, EN 343 klasy 4:1, EN 1149-5, EN 13034 oraz EN ISO 20471 klasy 2. Spodnie noszone razem z kurtką FR617 w klasie 3 tworzą komplet o wysokiej widzialności, co ma znaczenie przy pracy przy drogach, torach i na rozległych placach. Inne modele z tej linii są w kategorii spodnie ochronne trudnopalne Portwest.
Porównanie norm i parametrów w jednej tabeli
| Model | Rola w zestawie | EN ISO 11612 | Łuk elektryczny IEC 61482-2 | EN ISO 20471 | Pozostałe |
|---|---|---|---|---|---|
| FR737 bluza PW3 Modaflame | środkowa lub wierzchnia w zakładzie | do sprawdzenia na metce | do sprawdzenia na metce | klasa 1 | antystatyczna, ATEX, CAT III, ok. 300 g/m² |
| FR738 bluza Modaflame Full Zip | środkowa | A1 B1 C1 F1 | APC 1, ATPV 15 cal/cm² | nie jest odzieżą ostrzegawczą | EN 1149-5, ATEX, CAT III, ok. 300 g/m² |
| FR734 polo z długim rękawem | bazowa | A1 B1 C1 F2 | APC 1, ELIM 6, ATPV 6,4 cal/cm² | klasa 3 | EN 1149-5, RIS-3279-TOM, ok. 220 g/m² |
| FR736 t-shirt z długim rękawem | bazowa | do sprawdzenia na metce | do sprawdzenia na metce | do sprawdzenia na metce | dzianina Modaflame Knit HVO |
| FR617 kurtka Bizflame Rain | zewnętrzna | A1+A2 B1 C1 F1 | APC 2, ELIM 32, ATPV 37 cal/cm² | klasa 3 | EN ISO 11611 kl. 1, EN 343 4:1, EN 342, EN 13034, EN 1149-5 |
| FR434 spodnie Bizflame Rain | zewnętrzna | A1+A2 B1 C1 F1 | APC 2 | klasa 2 | EN ISO 11611 kl. 1, EN 343 4:1, EN 13034, EN 1149-5 |
Jak czytać oznaczenia na metce odzieży trudnopalnej
Kody przy normie EN ISO 11612 opisują rodzaj zagrożenia. Litera A oznacza ograniczone rozprzestrzenianie płomienia, przy czym A1 dotyczy zapalenia od powierzchni, a A2 od krawędzi materiału. Litera B to ciepło konwekcyjne, czyli gorące powietrze i płomień, C to ciepło promieniowania, a F to ciepło kontaktowe. Cyfra przy literze oznacza poziom skuteczności i im jest wyższa, tym lepsza ochrona, dlatego F2 w koszulce FR734 to lepszy wynik niż F1. Jeżeli przy normie brakuje litery D lub E, odzież nie była badana pod kątem rozprysku stopionego aluminium lub żelaza i nie nadaje się do pracy przy odlewach.
Przy łuku elektrycznym spotkasz dwa sposoby opisu. Metoda skrzynkowa IEC 61482-1-2 daje klasę APC 1 lub APC 2, przy czym APC 2 odpowiada wyższej energii łuku. Metoda otwartego łuku IEC 61482-1-1 daje wartości ATPV i ELIM w cal/cm², które porównuje się z energią wyliczoną w ocenie ryzyka dla danego stanowiska. Oznaczenie EN 343 4:1 czytamy jako klasę wodoszczelności 4 i klasę oddychalności 1, a EN 1149-5 potwierdza właściwości antystatyczne, które działają tylko przy prawidłowym uziemieniu pracownika przez obuwie antystatyczne. Więcej wyjaśnień o normach znajdziesz w naszym dziale FAQ o odzieży roboczej.
Dobór zestawu do zagrożeń na stanowisku
W energetyce i przy pracach na sieciach niskiego i średniego napięcia podstawą jest kurtka FR617 i spodnie FR434 z parametrami łuku APC 2, a pod nimi koszulka FR734 i bluza FR738. Taki zestaw zapewnia trudnopalność każdej warstwy, wysoką widzialność przy pracy w pasie drogowym i odpowiednią ochronę przed deszczem. Pełne wyposażenie elektromontera uzupełniają rękawice izolacyjne z kategorii rękawice dielektryczne oraz hełm z osłoną twarzy. O tym, jak dobrać odzież do ryzyka łuku, piszemy szerzej w artykule odzież trudnopalna Portwest dla energetyków i elektryków.
W petrochemii, gazownictwie i na stacjach paliw kluczowe są właściwości antystatyczne i dopuszczenie do stref ATEX. Wszystkie opisane modele mają włókno węglowe w składzie, ale ochrona antystatyczna działa tylko wtedy, gdy cały ubiór jest kompletny: kurtka zapięta, a pracownik nosi obuwie przewodzące ładunki. W strefie zagrożonej wybuchem nie należy zdejmować ani rozpinać odzieży, bo samo tarcie warstw może wygenerować ładunek. Bluza FR737 w klasie 1 wystarcza tu jako warstwa wierzchnia w pomieszczeniach, ale na placu z ruchem pojazdów potrzebna jest kurtka.
Dla pracowników drogowych, kolejowych i komunalnych, którzy pracują w pobliżu urządzeń elektroenergetycznych, liczy się przede wszystkim widzialność i ochrona przed pogodą. Tu zestaw FR617 i FR434 zapewnia klasę 3 widzialności, a koszulka FR734 w wersji pomarańczowej ma dodatkowo certyfikat kolejowy. Jeśli ryzyko płomienia i łuku na stanowisku nie występuje, tańszym rozwiązaniem będzie zwykła odzież ostrzegawcza odblaskowa. Przykłady zimowych zestawów dla drogowców opisaliśmy we wpisie o odzieży Portwest dla branży transportowej i drogowej.
Norma EN ISO 11611 w klasie 1 dla kurtki i spodni Bizflame Rain oznacza ochronę przy mniej uciążliwych procesach spawalniczych, takich jak cięcie lub spawanie z niewielką ilością odprysków. Nie zastępuje to odzieży spawalniczej klasy 2 przy spawaniu w pozycjach wymuszonych lub w ciasnych przestrzeniach. Jeżeli spawanie to podstawowa czynność na stanowisku, lepiej sięgnąć po dedykowaną odzież dla spawacza.
Pielęgnacja i kontrola stanu odzieży trudnopalnej
Odzież trudnopalna zachowuje parametry tylko wtedy, gdy jest czysta i nieuszkodzona. Zabrudzenia olejem, smarem czy paliwem są palne i mogą zniweczyć działanie materiału, dlatego odzież z takimi plamami trzeba wyprać przed kolejnym użyciem. Nie należy stosować płynów zmiękczających ani wybielaczy, bo mogą osłabiać właściwości ochronne oraz odblaskowe, a temperaturę prania i suszenia trzeba dobrać według etykiety. Producent podaje też maksymalną liczbę cykli prania dla taśm odblaskowych, po której widzialność może spaść poniżej wymagań normy.
Przed każdą zmianą warto obejrzeć odzież pod kątem przetarć, dziur, oderwanych taśm i uszkodzonych zamków. Naprawy wykonuje się tylko materiałami trudnopalnymi, w tym nićmi i łatami, a naszycia firmowe i logo muszą być wykonane z materiałów, które nie obniżą ochrony. Odzież z rozdarciem w okolicy klatki piersiowej, rękawów lub krocza powinna zostać wycofana, bo w tych miejscach przerwa w materiale oznacza bezpośredni kontakt ognia lub łuku ze skórą.
Podsumowanie
Linie PW3 Modaflame i Bizflame Rain Multi-Norm uzupełniają się w praktyce: dzianinowe koszulki i bluzy tworzą trudnopalne warstwy bazowe i środkowe, a kurtka FR617 i spodnie FR434 odpowiadają za ochronę przed łukiem, deszczem, zimnem i za widzialność. Przy doborze warto pamiętać, że nie każdy element z tej grupy jest odzieżą ostrzegawczą, że parametry łuku poszczególnych warstw się nie sumują i że niska oddychalność kurtki wymaga chłonnej warstwy pod spodem. Pełny wybór modeli tej marki znajdziesz w kategorii odzież ochronna trudnopalna i ESD Portwest, a całą ofertę producenta w dziale odzież robocza Portwest. Jeśli potrzebujesz pomocy w doborze zestawu do oceny ryzyka na konkretnym stanowisku, skontaktuj się z nami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pod kurtkę trudnopalną Portwest FR617 mogę założyć zwykły polar?
Przy ryzyku łuku elektrycznego lub płomienia nie jest to zalecane. Polary z poliestru mogą się topić pod wpływem wysokiej temperatury, nawet jeśli płomień nie dotrze do nich bezpośrednio. Pod kurtkę Bizflame Rain FR617 lepiej założyć trudnopalną bluzę, na przykład Modaflame FR738, oraz trudnopalną koszulkę z długim rękawem.
Czy bluza Portwest FR738 jest odzieżą ostrzegawczą?
Nie. Bluza Modaflame FR Full Zip FR738 jest granatowa, nie ma certyfikacji EN ISO 20471 i nie zapewnia widzialności. Ma natomiast EN ISO 11612, EN 1149-5 i ochronę przed łukiem APC 1 z ATPV 15 cal/cm². Jeśli bluza ma być warstwą wierzchnią w strefie ruchu pojazdów, wybierz model ostrzegawczy, taki jak FR737, i sprawdź, czy klasa 1 jest wystarczająca dla danego stanowiska.
Co oznacza APC 2 przy kurtce i spodniach Bizflame Rain Multi-Norm?
APC 2 to wyższa z dwóch klas ochrony przed łukiem elektrycznym według IEC 61482-1-2, badanej metodą skrzynkową. Kurtka FR617 ma też wartości z metody otwartego łuku: ELIM 32 cal/cm² i ATPV 37 cal/cm². To, czy taka ochrona wystarcza, zależy od energii łuku wyliczonej w ocenie ryzyka dla danego stanowiska pracy.
Czy kurtka FR617 i spodnie FR434 razem dają klasę 3 widzialności?
Kurtka FR617 według danych producenta ma klasę 3 sama w sobie, a spodnie FR434 klasę 2. Noszone razem tworzą komplet o wysokiej widzialności, który można stosować przy drogach o dużym natężeniu ruchu. Warunkiem jest to, aby kurtka była warstwą wierzchnią i nie była zasłonięta innymi elementami, na przykład niecertyfikowaną kamizelką lub plecakiem.
Dlaczego w kurtce Portwest FR617 robi się wilgotno przy intensywnej pracy?
Kurtka ma klasę EN 343 4:1, czyli najwyższą wodoszczelność i najniższą paroprzepuszczalność. Para wodna z potu nie wydostaje się łatwo na zewnątrz i skrapla się pod tkaniną. Ograniczysz to, zakładając pod spód chłonną dzianinę trudnopalną zamiast kilku grubych warstw i rozpinając kurtkę w przerwach, jeśli pozwalają na to warunki na stanowisku.
Czy odzież Modaflame traci trudnopalność po praniu?
Modakryl jest włóknem trudnopalnym z natury, więc właściwości ochronne nie wynikają z impregnacji, która mogłaby się wypłukać. Odzież trzeba jednak prać zgodnie z etykietą, bez płynów zmiękczających i wybielaczy, a każdą zabrudzoną olejem lub paliwem część wyprać przed ponownym użyciem. Taśmy odblaskowe mają określoną przez producenta liczbę cykli prania.
Czy odzież Bizflame Rain nadaje się do spawania?
Kurtka FR617 i spodnie FR434 spełniają EN ISO 11611 w klasie 1, czyli do mniej uciążliwych prac spawalniczych z niewielką ilością odprysków. Przy intensywnym spawaniu, w pozycjach wymuszonych lub w ciasnych przestrzeniach potrzebna jest odzież spawalnicza klasy 2.